BrainDynamics Groningen
Hereweg 85b
9725 AC Groningen

050 - 52 77 550
Stuur een e-mail.

 

 

Cliënten

ACT

Home » ACT

Acceptance and commitment therapy(ACT) is een relatief nieuwe vorm van gedragstherapie die aan het eind van de 20ste eeuw is ontwikkeld door de Amerikaanse psycholoog Steven C. Hayes. In ACT wordt cliënten geleerd zich te richten op zaken die ze op directe wijze kunnen beïnvloeden, zoals hun eigen gedrag, in plaats van controle proberen te krijgen over ervaringen die niet direct te beïnvloeden zijn, zoals emoties en gedachten. Dit impliceert een acceptatiegerichte houding ten opzichte van deze emoties en gedachten. Kern van ACT is de filosofie dat het vechten tegen onvermijdelijke zaken uiteindelijk ten koste gaat van een waardevol leven.

| Kernprocessen

De behandeling vindt plaats aan de hand van 6 kernprocessen die met elkaar in verband staan, ze kunnen niet los van elkaar gezien worden. In combinatie leidt het toepassen van deze processen tot het ultieme doel van ACT: psychologische flexibiliteit (zie onderstaand model: de hexaflex).
3595213_1_org

De zes kernprocessen:

Acceptatie
(‘acceptance’)
Met acceptatie wordt hier bedoeld het leren stoppen met vechten tegen onvermijdelijke zaken| gebeurtenissen in het leven, waaronder ook menselijk leed.
Het acceptatieproces is erop gericht de client te laten ervaren dat controle over zijn belevingen onmogelijk en ongewenst is. De context van controle over gedachten en emoties wordt veranderd. Dit leidt bij de cliënt tot verwarring (we noemen dit “een ervaring van creatieve hopeloosheid”): het oude wordt losgelaten om ruimte te maken voor nieuwe ervaringen.

Ontkoppeling of cognitieve defusie
(‘Cognitive defusion’)
Met ontkoppeling bedoelen we het leren scheiden van cognities (kennis, ideeën of overtuigingen) en gedrag. Je kunt iets anders doen dan je gedachten je ingeven, wat je dus de keuzevrijheid geeft om het ‘advies’ dat je brein je geeft op te volgen, of niet. De context van letterlijkheid, van evaluatie en redenen geven wordt veranderd.

Mindfulness | contact met het hier-en-nu
(‘Contact with present moment’)
Met mindfulness wordt hier de vaardigheid bedoeld om oordeelsvrij in het hier-en-nu, je ervaringen te observeren en te ondergaan, zonder actie te ondernemen om ervaringen te vermijden, te controleren of vast te houden.
Het is het contact met het hier-en-nu dat leidt tot nieuwe ervaringen die de cliënt in staat stellen steeds vaardiger met zijn omgeving om te gaan.

zelf-als-context
(‘Self as context’)
Met ‘zelf-als-context’ doelen we op een proces waarbij mensen geneigd zijn zichzelf te vereenzelvigen met dat wat er in hun bewustzijn op een bepaald moment naar “boven komt” aan gedachten, gevoelens en|of herinneringen, met andere woorden ze worden of zijn hun gedachten, hun gevoelens en\ of herinneringen.
Mensen zijn echter meer dan hun gedachten, gevoelens en| of herinneringen.
ACT helpt de cliënt de constante in zichzelf te ervaren, die niet vatbaar is voor zelfevaluaties: het perspectief dat we innemen als we “ik” zeggen.

 Waarden
(‘Values’)
Binnen ACT wordt samen met de client aandacht besteed aan het  verhelderen van diens waarden: bepalen wat echt waardevol is in het leven, zoals gezondheid, relaties, vriendschap, ontwikkeling, spiritualiteit, creativiteit enzovoorts. Cliënten wordt in de therapie gevraagd zich open te stellen voor zijn ervaringen en belevingen, zonder deze te veranderen of te controleren. Dit is geen geringe opgave. Om dit op te kunnen brengen heeft de cliënt het nodig te weten waar hij het allemaal voor doet. Binnen ACT zijn dit de waarden die de cliënt nastreeft in zijn leven. Waarden zijn richtinggevende principes, die het leven zinvol en waardevol maken. Vaak zijn cliënten het zicht op hun waarden kwijtgeraakt doordat zij al hun tijd en energie gestoken hebben in het onder controle krijgen van ongewenste belevingen.

Gecommitteerde actie
(‘Committed action’)
Wanneer cliënten weten wat hun waarden zijn wordt het tijd om hun gedrag hierop af te stemmen. Gedrag dat mensen dichterbij hun waarden brengt, brengt de cliënt tevens in contact met ongewenste belevingen. In deze fase helpt de therapeut de cliënt om met zichzelf afspraken te maken om zijn handelen af te stemmen op zijn waarden en zich aan deze afspraken te houden. Dit betekent dat de cliënt zich niet laat ontmoedigen door mislukkingen en fouten, door tegenstand uit de omgeving en door ongewenste belevingen die opduiken door het handelen zelf.

| Theoretische achtergrond
ACT komt voort uit de gedragsanalyse, en is gefundeerd op de zogenaamde Relational Frame Theory (RFT). Conceptueel (met eenzelfde theoretische en filosofische grondslag) is ACT sterk verwant met andere vormen van de zogenaamde derde generatie gedragstherapie, zoals dialectische gedragstherapie (Linehan), aandachtgerichte cognitieve gedragstherapie (mindfulness), gedragsactivatie en functionele analytische therapie (FAP). Het belangrijkste onderscheid met cognitieve gedragstherapie (CGT) is dat CGT zich richt op symptoomverlichting door verandering van de inhoud van gedachten, terwijl ACT zich richt op het veranderen van de relatie die een cliënt heeft met zijn gedachten, dus het veranderen van de functie van deze gedachten.

ACT is beïnvloed door boeddhistische inzichten in de onvermijdelijkheid van menselijk leed, maar religie vormt geen onderdeel van de behandeling. Wel wordt veel gewerkt met aandachtgerichte oefeningen (mindfulness). Daarnaast wordt er veel gebruik gemaakt van metaforen, de therapeutische relatie, ervaringsoefeningen en humor.

| Onderzoek
In de laatste jaren is uit empirisch onderzoek gebleken dat ACT een effectieve behandelmethode is voor diverse psychische en lichamelijke problemen. Zo blijkt uit wetenschappelijk onderzoek door middel van zogenaamde ‘randomized controlled trials’ en klinische gevalsbeschrijvingen dat ACT effectief is bij onder andere chronische pijn, angst en fobieën, depressie, psychotische stoornissen, obsessief-compulsieve stoornissen, eetstoornissen, arbeidsgerelateerde problemen, levensfaseproblematiek/ouderen, epilepsie en diabetes. ACT interventies zijn ook effectief gebleken bij het verbeteren van sportprestaties bij ‘normale’ mensen.

| Handleidingen en zelfhulpboeken
Naast empirische artikelen zijn er praktische algemene handleidingen voor therapeuten beschikbaar en handleidingen voor specifieke doelgebieden als depressie, psychotrauma, angststoornissen en chronische pijn. Daarnaast is een aantal zelfhulpboeken op de markt voor mensen die lijden aan depressies, angst , trauma’s, piekeren, diabetes, chronische pijn, woede, omgaan met dementie in de familie en anorexia.

Aanbevolen zelfhulp boeken:

De valstrik van het geluk
Russ Harris:  De valstrik van het geluk
Bohn Stafleu Van Loghum, 2009
Uit je hoofd, in het leven
S. Smith, Spencer Smith & Steven C. Hayes:  Uit je hoofd, in het leven
Nieuwezijds B.V. , 2006